Κυριακή, 6 Φεβρουαρίου 2011

Τερέζα

"Γονάτισε!" είπε ο Πικάσσο. "Στα τέσσερα, σαν σκύλα".
Η Τερέζα προσπάθησε ν'ακολουθήσει την εντολή, αλλά δεν τα κατάφερε.
"Καλύτερα να κατεβώ από το κρεβάτι", είπε.
Ήταν μια νέα γυναίκα γύρω στα τριάντα, με μαύρα μαλλιά κομμένα πολύ κοντά, όπως ήταν τότε της μόδας στο Παρίσι-και σ'όλη την Ευρώπη βέβαια. Όλες οι γυναίκες στα 1922 κούρευαν έτσι τα μαλλιά τους, σαν να 'θελαν να κόψουν το νήμα που τις έδενε με τους εφιάλτες του πολέμου - με τα χαρακώματα του Βερντέν και τα αίματα του Μάρνη.

"Όχι", είπε ο Πικάσσο. "Αν κατεβείς από το κρεβάτι, χάνει η πόζα όλο το γούστο της. Θέλω να είσαι σαν μια Ελληνίδα που τη βιάζουν οι Τούρκοι. Έτσι δεν γίνεται τώρα στη Μικρά Ασία;"
Ο ζωγράφος χαμογέλασε με εκείνο το παράξενο χαμόγελο που στράβωνε το στόμα του και που θα περνούσε αργότερα, στον αιώνα του, σαν το χαμόγελο μιας μεγαλοφυΐας. "Εκτός αν σε πειράζει που είσαι Ελληνίδα!"
Η Τερέζα έσφιξε τα χείλη της και προσπάθησε να στερεώσει καλά τις παλάμες τις στο κρεβάτι. Το στρώμα ήταν πολύ μαλακό και δεν την βόλευε, αλλά δεν ήθελε να του κάνει το χατήρι και να κατρακυλήσει στο χαντάκι της άχαρης κουβέντας όπου την έσπρωχνε ο Πικάσσο. Όλο το Παρίσι διασκέδαζε πολύ με αυτή την ιστορία που ξετυλιγόταν τόσο μακριά από το Μονπαρνάς και τα Μπαλ Μυζέτ. Όλα έδειχναν ότι θα χυνόταν τον μήνα αυτό πολύ αίμα, ελληνικό και τούρκικο, στους στεγνούς κάμπους της Ανατολής.

"Τώρα θέλω να βογγήξεις", είπε ο Πικάσσο.
"Θα φανεί και αυτό στον πίνακα;" ρώτησε σαρκαστικά η γυναίκα.
"Βόγγηξε!"
Η Τερέζα τίναξε πίσω το κεφάλι και άφησε έναν ελαφρύ αναστεναγμό. Για εκατό φράγκα την ώρα ήταν υποχρεωμένη να κάνει ότι της έλεγαν οι ζωγράφοι - να γδύνεται και να βογγάει. Και πάλι καλά, σκέφτηκε. Ο Πικάσσο ήταν ικανός την επόμενη φορά να της βάλει και έναν Τούρκο φαντάρο να στέκεται όρθιος πίσω της, έτοιμος να ξεκουμπώσει το παντελόνι του.
"Ξανά", είπε ο ζωγράφος.
Την έβαλε να βογγήξει πέντε δέκα φορές ακόμα ώσπου να πει "Φτάνει". Η γυναίκα ήξερε πως για τον Πικάσσο όλα αυτά τα βογγητά ήταν σαν να έβαζε στο γραμμόφωνο Μπαχ.
"Εντάξει" είπε ο ζωγράφος και σκούπισε τα χέρια του σε μία πετσέτα. "Νομίζω πως το πετύχαμε".
"Να ντυθώ;" ρώτησε η Τερέζα.
Ο Πικάσσο δεν την άκουσε. Κοίταζε προσεκτικά το καβαλέτο, μαγεμένος απ'το ίδιο του το έργο.
"Αυτό είναι", ψιθύρισε. "Μια γυναίκα που τη βιάζουν οι Τούρκοι - μια χώρα που τη βιάζει ο πόλεμος. Η τραγωδία των καιρών μας."
Λίγο ακόμα και θα κλάψει, σκέφτηκε η γυναίκα καθώς ντυνόταν πίσω απ'το παραβάν. Είχε συνηθίσει πια να βλέπει όλους αυτούς τους ανθρώπους που δάκρυζαν εμπρός στο ίδιο τους το ταλέντο - ήταν σίγουρη πως τουλάχιστον πεντακόσιοι ζωγράφοι έκαναν εκείνη την ώρα ακριβώς το ίδιο πράγμα στα ατελιέ τους στην Μονμάρτη ή κάπου αλλού. Όλοι οι διάδοχοι του Ρέμπραντ και του Βαν Γκονγκ είχαν μαζευτεί εκείνο το καλοκαίρι στο Παρίσι και άνοιγαν με λύσσα τον δρόμο τους για τα μεγάλα μουσεία της Ευρώπης - πατώντας επάνω στα κουφάρια του πολέμου.

"Σου αρέσει;" Τη ρώτησε ο Πικάσσο.
Η γυναίκα, που είχε βάλει κιόλας το φόρεμά της, κοίταζε πίσω από την πλάτη του τον πίνακα:
"Είναι πολύ όμορφο."
"Δεν είναι απλά όμορφο!" είπε πειραγμένος ο Πικάσσο. "Είναι σπαραχτικό!"
Η γυναίκα κούνησε το κεφάλι της συμφωνώντας.
"Μια μέρα θα είσαι περήφανη για το έργο αυτό. Ποζάρισες για να μπει στο Λούβρο η τραγωδία της χώρας σου".
Η Τερέζα του είπε μαλακά: "Μπορώ να έχω τα εκατό μου φράγκα τώρα;"


Ο Πικάσσο άνοιξε το στόμα έτοιμος να αφορίσει τα άξεστα μοντέλα της εποχής, που σκέφτονταν μόνο εκατό φράγκα την ώρα που εσύ τους έταζες το ιερό βασίλειο του Λούβρου, όταν ακούστηκε ένα ελαφρό χτύπημα στην πόρτα.
"Δουλεύω!" ούρλιαξε ο ζωγράφος, αλλά η πόρτα είχε κιόλας ανοίξει.
Ο Πικάσσο μαλάκωσε βλέποντας τον εισβολέα. Ήταν ένας γεροδεμένος νεαρός γύρω στα είκοσι, μπορεί και είκοσι πέντε, με ένα αρρενωπό μουστάκι, που θα θύμιζε, κάμποσα χρόνια αργότερα, τον Κλαρκ Γκέημπλ.
"Ερνέστο!" φώναξε ο ζωγράφος. "Έλα μέσα."
Αλλά ο αυριανός Κλαρκ Γκέημπλ δεν του δωσε σημασία.΄Κοίταζε προσεκτικά τη γυναίκα, και ύστερα, όταν βεβαιώθηκε, της χαμογέλασε. Του χαμογέλασε και εκείνη, όπως του χε χαμογελάσει πριν τέσσερα χρόνια σε ένα ιταλικό νοσοκομείο, όταν ο νεαρός που στεκόταν τώρα απέναντί της ήταν ένας ανάπηρος φαντάρος με δύο πατερίτσες κάτω από τις μασχάλες του. Ήταν το ίδιο γελαστός όπως είναι και τώρα, σκέφτηκε. Μόνο που τότε δεν είχε μουστάκι. Ο Πικάσσο τους κοίταζε φιλύποπτα.
"Γνωρίζεστε, Ερνέστο;"
"Γνωριζόμαστε", απάντησε ο Αμερικανός. "Από το Μιλάνο του 1918. Μόνο που τα μαλλιά της τότε ήταν μακριά και κόκκινα και είχε έναν άντρα που την κυνηγούσε συνέχεια σαν μαντρόσκυλο".
"Ήσασταν εραστές;"
"Δεν προλάβαμε", είπε.
"Φταίει το Μιλάνο", είπε ο Πικάσσο. "Είναι μια κρύα πόλη, όπως είναι άλλωστε όλες οι πόλεις στην Ευρώπη. Στο Παρίσι οι άνθρωποι γδύνονται πιο εύκολα απ'ότι στο Μιλάνο."
Ο νεαρός Αμερικανός, που θα γινόταν μια μέρα ένας μεγάλος συγγραφέας, ίσως ο μεγαλύτερος του αιώνα του, τους πλησίασε τώρα, κουτσαίνοντας ελαφρά απ'το δεξί του πόδι.
"Λες να φταίει το Μιλάνο, πριγκιπέσα;" ρώτησε.
'Ετσι την έλεγε τότε κι έτσι θα τη θυμόταν αργότερα στο Παρίσι, όταν μιλούσε για αυτήν: "Στο Μιλάνο μου'χε πάρει τα μυαλά μια όμορφη Ελληνίδα πριγκίπισσα."
"Πριγκιπέσα;" φώναξε ο Πικάσσο. "Δεν το ξερα ότι τόση ώρα μου ποζάριζε μία πριγκίπισσα!" Κοίταξε προκλητικά τη νέα γυναίκα. "Αν το ξερα, θα σου δινα εκατό φράγκα περισσότερα." Η Τερέζα αποφάσισε να ανοίξει το στόμα της για πρώτη φορά από τότε που είχε εισβάλλει στο στούντιο ο εισβολέας. "Δεν είμαι πριγκίπισσα", είπε ήσυχα.
"Στο Μιλάνο ήσουν πριγκίπισσα", είπε ο Αμερικανός.
"Στο Μιλάνο με είχες δει με τον βασιλιά Κωνσταντίνο. Ήμασταν έξι εφτά γυναίκες γύρω του. Μερικές ήταν πριγκίπισσες, αλλά όχι όλες."
Ο Αμερικανός είχε σταθεί τώρα μπροστά στο καβαλέτο και κοίταζε προσεκτικά τον μουσαμά με τις κόκκινες και μαύρες πινελιές. "Δεν είναι τελειωμένο", είπε ο Πικάσσο. "Είναι μια Ελληνίδα που τη βιάζουν οι Τούρκοι. Του δειξε μια γυναικεία πλάτη, που ξεχώριζε σαν λευκό νησί ανάμεσα σε μια θάλασσα από χακί στολές. "Θα βάλω τίτλο Μικρά Ασία."
"Που είναι η Μικρά Ασία;"
"Στις φωτογραφίες! Η Μικρά Ασία υπάρχει στις φωτογραφίες που βγάζετε εσείς οι δημοσιογράφοι. Εμένα η δουλειά μου είναι να βλέπω όσα δεν βλέπουν οι άλλοι. Όλα αυτά όμως τα έχουμε ξαναπεί, Ερνέστο!"
Ο ζωγράφος έβγαλε με αξιοπρέπεια τον μουσαμά από το καβαλέτο και τον ακούμπησε στο πάτωμα, πλάι στα άλλα μισοτελειωμένα κομμάτια. Ήταν πειραγμένος, αλλά δεν το 'δειχνε.
"Παμπλίτο", του είπε γελαστά ο Αμερικανός,"αύριο θα το'χεις πετάξει στα σκουπίδια." Και πριν προλάβει ο Πικάσσο να εκραγει: "Είσαι μεγάλος ζωγράφος, Παμπλίτο. Σίγουρα ο πιο μεγάλος του καιρού μας. Δεν έχεις όμως ιδέα από πόλεμο ούτε σε έχει αγγίξει ποτέ. Όταν γίνει αυτό, θα κάνεις το έργο του αιώνα!"
Αυτό ίσως ήταν μια προφητεία της Γκουέρνικα, του επικού έργου που θα γεννούσε ο μεγάλος Ισπανός ύστερα από το ολοκαύτωμα της πόλης στον εμφύλιο, δεκαπέντε χρόνια αργότερα. Ο Πικάσσο, που κατάφερνε πάντα να παντρεύει την αλαζονεία με την ειλικρίνεια, θα'λεγε κάποτε στη Μισέλ Ζυνό: "Ο Χέμινγουαίη είχε δίκιο. Έπρεπε να δω τα γερμανικά αεροπλάνα να καίνε την Γκουέρνικα για να καταλάβω τι σημαίνει πόλεμος!" Και βέβαια η Μικρά Ασία θα πεταγόταν κάποια στιγμή στο καλάθι των αχρήστων.


Ο Έρνεστ Χέμινγουαίη ήταν ο μόνος από την συντροφιά του Μονπαρνάς που τολμούσε να μιλάει έτσι στον Πικάσσο, αν και γνωρίζοταν μόνο λίγους μήνες. "Μας χωρίζουν κάμποσα χρόνια", παραδεχόταν ο ζωγράφος, αλλά είμαστε οι μόνοι στο Παρίσι που έχουμε την ίδια αφοσίωση στο Κρεβάτι και στην Τέχνη". Αυτό για τον Πικάσσο ήταν ο κρίκος μιας ιερής συνομωσίας.
"Είσαι ένας αυθάδης δημοσιογράφος που μιλάει το ίδιο άσχημα όπως γράφει!" είπε με πληγωμένη αξιοπρέπεια. "Κάθε φορά που σε βλέπω, σκέφτομαι τι έγκλημα κάναμε εμείς οι Ισπανοί στην ανθρωπότητα όταν ανακαλύψαμε την Αμερική!"
Φόρεσε βιαστικά τον μπερέ του, στον έφτιαξε λίγο εμπρός στον καθρέφτη και ύστερα άνοιξε την πόρτα.
"Δεν σας αντέχω άλλο και φεύγω", είπε, ενώ στο βλέμμα του είχε αρχίσει να παίζει μια λάγνα σπίθα. "Είμαι βέβαιος ότι οι δυο σας θα περάσετε καλύτερα χωρίς εμένα! Μπορείτε να μείνετε όσο θέλετε, γιατί θα γυρίσω το βράδυ." Η λάγνα σπίθα δυνάμωσε και άλλο. "Ερνέστο, ξέρεις που θα βάλεις το κλειδί φεύγοντας".
Κι έκλεισε την πόρτα.


(Φρέντυ Γερμανός, "Τερέζα")

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου